BLOOM TAKSONOMİSİ

  

1948 yılının başlarında Amerikalı eğitim psikoloğu Benjamin Samuel Bloom’un yönetimindeki bir grup akademisyen, yaklaşık 8 yıl süren çalışma sonunda “Eğitim Hedeflerinin Aşamalı Sınıflaması-Bilişsel Alan” adı altında bir kitap yayınlandı. Bu kitap ile ortaya çıkan “Bloom taksonomisi” eğitim programlarının ve ölçme değerlendirme araçlarının geliştirilmesinde bugüne kadar tüm dünyada kabul görmüş ve yaygın olarak kullanılmıştır.

Bloom‘un taksonomisi değişik düşünme süreçlerinin hiyerarşik olarak sıralandığı bir sınıflandırmadır. Taksonominin kullanımındaki amaç; eğitilecek bireylerin neleri bilmek istediklerini, basitten karmaşığa doğru, kendi içerisinde düzenlemektir. Öğrenme sürecinde bir üstteki basamağa geçebilmek için, bir alttaki basamağın veya basamakların tamamlanmış olması gerekmektedir.(1)

 Bloom’ un Taksonomisinde 6 düzey yer alır ve her düzey kişiden farklı bir düşünce tarzı gerektirir. Öğretmenlerin her türlü bilişsel işlemi ele alabilmesi için sorduğu sorularda bu 6 düzeyin tümünün de yer alması gerekir. Hiyerarşik olarak sınıflanmış bu 6 düzey aşağıda verilmiştir:

1.Bilgi 

2. Kavrama    

3.Uygulama    

4.Analiz          

5. Sentez        

6. Değerlendirme

1. Bilgi düzeyi (Belleme – Hatırlama):

Kişinin görünce tanıması, sorunca söylenesi ya da ezberden aynen tekrar etmesi davranışlarını kapsar. Hedef yazılırken, cümlenin sonuna yazma, söyleme, seçip işaretleme, eşleştirme, doldurup yazma gibi fiiller kullanılabilir.

Örnek Hedefler: 

Verilen bir tarihi olgunun geçtiği zamanı tarih şeridinde işaretleyip gösterme

Gösterilen araç-gerecin adını yazma / söyleme

Gösterilen bir aracın nasıl kullanıldığını yazma

Bilimsel yöntemin basamaklarını sırasıyla yazma

Bilimsel yöntemin her basamağında neler yapılacağını yazma 

2.  Kavrama Düzeyi

İkinci düzey soruları, öğrencilerin öğrendikleri materyalleri akıllı bir şekilde organize edip düzenlemelerini sağlayacak kadar öğrenmiş olmalarını gerektirir. Öğrencinin soruyu cevaplayabileceği gerçekleri seçmesi gerekir. Kavrama düzeyindeki bir soruyu cevaplayabilmesi için öğrencinin hatırlamadan daha ileri olan bir düşünme seviyesine geçmesi gerekir. Öğrenci materyali kavrayıp tekrardan ifade etmeli ve onu kendi kelimeleri ile ifade edip karşılaştırmalar yapmak için kullanabilmelidir.(2)

                                          Örnek Hedefler: 

Sözel, sayısal ve simgesel verileri iki boyutlu grafik haline getirip çizme

Çağdaş bilim, sanat ve düşünceyi yaşama geçiren devletlerin neden yükseleceğini açıklama

Öğrenciye verilen edebi bir metnin, konusunu / temasını bir cümle ile açıklama 

3. Uygulama Düzeyi

Bu düzeyde bilgi ve kavrama basamağında kazandığı davranışlara dayanarak öğrenciden kendisi için “YENİ olan bir SORUNU ÇÖZMESİ” istenir.

            Sorun nitelik ve nicelik açısından yeni olmalıdır. Öğrenci bu sorunu çözerken ilgili ilkeleri, genellemeleri, yöntem ve teknikleri işe koşmalıdır. Bu düzeyde öğrenilenleri yeni bir durumda kullanma, genel bir kavramı bir problemin çözümüne uygulama vardır. Hem bilgiyi hem kavramayı gerektirir. Bu basamakta öğrenci fikirleri, bilgileri, prensipleri ve teorileri kullanır, değiştirir yada yeni ve özel durumlara uygular, gösterisini yapar. Öğrencinin sorun çözme yeteneğini geliştirmeyi amaç edinir.

                                                     Örnek Hedefler:

Dört işlem gerektiren problemde verilenleri yazma

Dört işlem gerektiren problemde istenilenleri yazma

4. Analiz Düzeyi

Analiz soruları öğrencilerin kritik ve derinlemesine düşünmelerini gerektiren yüksek dereceli sorulardır. Analiz soruları öğrencilerin 3 çeşit bilişsel işleme girmesine neden olur: Öğrenciler hareketi sağlayan nedeni, nedenleri, ve /veya özel bazı şeylerin oluşum nedenlerini ifade ederler. Öğrenciler uygun bilgileri değerlendirip ve analiz ederek bu bilgilere bağlı olan sonuca ve genellemeye varırlar. Öğrenciler bir sonucu veya genellemeyi analiz ederek onu destekleyen veya ret eden kanıtları bulurlar. Birçok farklı cevabın mümkün olması ve cevaplanabilmeleri için fazla süre gerektirmeleri analiz sorularının yüksek dereceli sorular olduklarının bir göstergesidir. Analiz soruları öğrencilerin kritik düşünmelerini geliştirdikleri için çok önemlidirler.(2)

                                                            Örnek Hedefler:

Verilen bir cümlenin öğelerini (özne, nesne, dolaylı tümleç, zarf tümleci...vb) bulup gösterme

Bir kelimenin eklerini ayırma

Verilen bir metinde, yazarın savunduğu görüşleri belirleyip gerekçesi ile yazma

5. Sentez Düzeyi

Sentez: öğeleri bir ilişki ve kurallara göre birleştirip bir bütün oluşturma işidir. Fakat her bütün oluşturma işi sentez olamaz. Sentezde “YENİLİK, ÖZGÜNLÜK, BULUŞ, İCAT, YARATICILIK” gibi özellikler söz konusudur. Yani sentez; belirli fikir yada öğeleri bir takım ilşki ve kurallara göre bir araya getirip bir bütüne, bir genellemeye, bir kurama ulaşma şeklinde davranışları kapsar.

  Taklidini, benzerini ve örnekten yararlanılarak özdeşini yapma, yapılanın aynısını oluşturma sentez değildir. SENTEZ düzeyinde öğrenci birleştirir, tartışır, itiraz eder, fikir ileri sürer yeniden düzenler. NEWTON’un yerçekimi kanunu, PASTÖR’ün kuduz aşısını bulması, YENİ bir anlatım tekniği geliştirme gibi etkinliklerde SENTEZ söz konusudur.

6. Değerlendirme Düzeyi

Bir değeri ya da bilgiyi uygun kriterler kullanarak sorgulama yeteneği, belirli bir görüş ya da öneriyi eleştirmek ya da savunmak gibi davranışları içerir.

Eleştirme

Kanıtlama

Tartışma

Sebepleri Destekleme

Sonuçlandırma

Takdir Etme

Oranlama

Değerlendirme

Seçme

Tahmin Etme

Yargılama

Savunma

Değer Biçme(4)

Örnek Hedefler: 

Verilen bir edebi metinde, bir bütün olarak verilmek istenen temayı sunup sunmadığını gerekçe göstererek yazma

Yenilenen Bloom Taksonomisinde Neler Oldu?

1- Taksonominin kullanımındaki temel odak değişmiştir. Orijinal taksonomi daha çok değerlendirmeye yardımcı olurken, yenilenmiş taksonomi planlama, öğretim ve değerlendirmeye ve programın öğeleri arasındaki tutarlılıklara da odaklanmaktadır. 

2- Yenilenmiş taksonomi okul düzeylerinde çalışan öğretmenler için hazırlanmıştır. Orijinal taksonomi, daha çok yükseköğretim örnekleri verirken, yenilenmiş taksonomi, ilk ve ortaöğretime de örnekler vermektedir. 

3- Orijinal taksonomi daha çok çoktan seçmeli testlere odaklanmıştır. Yenilenmiş taksonomi ise, değişik basamakları anlamlı hale getirmek için örnek ölçme işlemleri içermektedir. 

4- Orijinal taksonomi altı ana basamağa vurgu yaparken, yenilenmiş taksonomi daha çok alt basamaklara odaklanmıştır. Ana basamaklar sadece tanımlayıcı haline getirilmiştir.  (5)

BLOOM DİJİTAL TAKSONOMİSİ

Bloom’un taksonomisi üzerine çalışmalar yapan Andrew Churches ise bu aşamaları günümüze uyarlayarak taksonomiye uygun eğitsel uygulamaları bir araya getirmiştir. Bunlara, Bloom’un Dijital Taksonomisi adını vermektedir.(6)

KAYNAKÇA 

1) http://blog.enocta.com/ogrenmede-yeni-boyut-yeni-bloom-taksonomisi/

2) http://ckeris.blogcu.com/bloom-taksonomisi-siniflamasi/3352808

3) http://www.webdersanesi.com/dersler/egitimde-program-gelistirme/hedeflerin-asamali-siniflandirilmasi---bloom-taksonomisi/282

4) https://hakankaratas.wordpress.com/2011/01/11/bloom-taksonomisi/

5) http://www.pegem.net/akademi/kongrebildiri_detay.aspx?id=127506

6) http://betulsen6.blogspot.com.tr/2016/04/bloom-taksonomisi.html

KAVRAM TÜRLERİ

Kavram, nesnelerin ya da olayların ortak özelliklerini kapsayan ve bir ortak ad altında toplayan genel tasarımdır.[1] Kavramlar, soyuttur ve gerçek dünyada yoktur. Benzer olan fikirleri, insanları, olayları vs gruplandırmak için kullanılan bir sınıflamadır. Kavram yanılgıları ise daha çok kişisel deneyimler sonucu oluşmuş, bilimsel gerçeklere ve düşüncelere aykırı, anlamlı öğrenmeyi engelleyici bilgilerdir.(4)

Kavram türleri referans alındıkları noktalara göre çeşitlilik göstermektedir.

Soyut ve Somut Kavramlar

Somut Kavram 

Tek bir nesneye işaret eden  başka bir şeye bağlı olmadan kendi başına var olan bir şeyin kavramıdır. Kitap kavramı somut bir kavramdır. Bu somut kavram tek bir nesneyi işaret ederken, başka bir şeye ihtiyaç duymadan kendi başına var olan bir kavramdır.

Soyut Kavram

Tek tek nesneleri değil, bu nesnelerin ilişkisinden ortaya çıkan genel niteliği işaret eder. Örneğin “ak”, tek tek nesnelerin belirtilmesinde kullanılması sebebiyle somut bir kavram olmasına rağmen, “aklık” nesnelerin bir niteliğinin zihinsel platformda  bir soyutlama ile belirtmesi bakımından soyuttur. Yine “insan” kavramı somutken, “insanlık” kavramı soyuttur.

(1)

Nesnel ve İlişkisel Kavramlar

Nesnel kavramlar insanların kendi çevrelerinde bulabilecekleri fiziksel varlıkları ya da nesneleri sınıflamak için kullanılan kavramlardır.

İlişkisel kavramlar ise, nesnel kavramlar arasında ki ilişkileri belirtmek üzere kullanılan ve çoğunlukla sözel bilgilerden oluşan önermelerdir.

Örneğin "su" bir nesnel kavramdır. Donma ise ilişkisel bir kavramdır.

Üst, Alt ve Bağlantılı Kavramlar

Bazı kavramlar birbiriyle bağlantılı olabilir. hatta bir kavram birden çok kavramla bağlantılı olabilir. Bir kavramın alt basamağında olan kavram ya da kavramlara "alt kavram " denilirken alt kavramları bulunan kavrama da "üst kavram" denilir. 

Örneğin gezegenleri düşündüğümüzde "gezegen" başlığı "üst kavram" olur. Venüs "alt kavram" olur. Uydusu olan uydusu olamayan gezegenler dediğimizde de "bağlantılı kavram" olur. 

Kendiliğinden ve Kendiliğinden Olmayan Kavramlar

Kendiliğinden Olan Kavramlar:Düşünme özelliklerinin doğrudan yansıtıldığı kavramdır. 

Kendiliğinden Olmayan Kavramlar: Düşünme aşamasında başkasının düşüncesine göre hareket etmek.(2)

 Örneğin küçük bir çocuğun gördüğü ve duyduğu nesneleri kendiliğinden etiketlemesi kendisine göre bir isim vermesi; Yolda gördüğü kornaya basan bir araca "düt düt" demesi kendiliğinden olan kavramlara örnektir. 

Kendiliğinden olmayan kavram ise çocuğa ilerleyen dönemlerde ebeveynleri tarafından "araba" olarak öğretilmesi.

Günlük ve Bilimsel Kavramlar

 Günlük Kavramlar : Çocukların okul dışındaki yetişkinlerle etkileşimi sonucu ortaya çıkan ve günlük yaşam bağlamında gelişen kavramlardır. 

  Bilimsel Kavramlar : Belirli bir bilim dalıyla okulda öğretilir, uygun biçimde tamamlanır, sistematik yönden aşamalı yapıdadır, mantıksal düzen içinde sunulur. (3)

KAYNAKÇA 

1- https://fdegirmencioglu.wordpress.com/tag/somut-ve-soyut-kavramlar/ 

2- http://ozerheybeli.blogspot.com.tr/2016/04/kavram-turleri.html

3- http://betulsen6.blogspot.com.tr/2016/04/kavram-turleri.html

4-https://tr.wikipedia.org/wiki/Kavram 

KAVRAM TÜRLERİ

KAVRAM TÜRLERİ

Kavram, nesnelerin ya da olayların ortak özelliklerini kapsayan ve bir ortak ad altında toplayan genel tasarımdır.[1] Kavramlar, soyuttur ve gerçek dünyada yoktur. Benzer olan fikirleri, insanları, olayları vs gruplandırmak için kullanılan bir sınıflamadır. Kavram yanılgıları ise daha çok kişisel deneyimler sonucu oluşmuş, bilimsel gerçeklere ve düşüncelere aykırı, anlamlı öğrenmeyi engelleyici bilgilerdir.(4)

Kavram türleri referans alındıkları noktalara göre çeşitlilik göstermektedir.

Soyut ve Somut Kavramlar

Somut Kavram 

Tek bir nesneye işaret eden  başka bir şeye bağlı olmadan kendi başına var olan bir şeyin kavramıdır. Kitap kavramı somut bir kavramdır. Bu somut kavram tek bir nesneyi işaret ederken, başka bir şeye ihtiyaç duymadan kendi başına var olan bir kavramdır.

Soyut Kavram

Tek tek nesneleri değil, bu nesnelerin ilişkisinden ortaya çıkan genel niteliği işaret eder. Örneğin “ak”, tek tek nesnelerin belirtilmesinde kullanılması sebebiyle somut bir kavram olmasına rağmen, “aklık” nesnelerin bir niteliğinin zihinsel platformda  bir soyutlama ile belirtmesi bakımından soyuttur. Yine “insan” kavramı somutken, “insanlık” kavramı soyuttur.

(1)

Nesnel ve İlişkisel Kavramlar

Nesnel kavramlar insanların kendi çevrelerinde bulabilecekleri fiziksel varlıkları ya da nesneleri sınıflamak için kullanılan kavramlardır.

İlişkisel kavramlar ise, nesnel kavramlar arasında ki ilişkileri belirtmek üzere kullanılan ve çoğunlukla sözel bilgilerden oluşan önermelerdir.

Örneğin "su" bir nesnel kavramdır. Donma ise ilişkisel bir kavramdır.

Üst, Alt ve Bağlantılı Kavramlar

Bazı kavramlar birbiriyle bağlantılı olabilir. hatta bir kavram birden çok kavramla bağlantılı olabilir. Bir kavramın alt basamağında olan kavram ya da kavramlara "alt kavram " denilirken alt kavramları bulunan kavrama da "üst kavram" denilir. 

Örneğin gezegenleri düşündüğümüzde "gezegen" başlığı "üst kavram" olur. Venüs "alt kavram" olur. Uydusu olan uydusu olamayan gezegenler dediğimizde de "bağlantılı kavram" olur. 

Kendiliğinden ve Kendiliğinden Olmayan Kavramlar

Kendiliğinden Olan Kavramlar:Düşünme özelliklerinin doğrudan yansıtıldığı kavramdır. 

Kendiliğinden Olmayan Kavramlar: Düşünme aşamasında başkasının düşüncesine göre hareket etmek.(2)

 Örneğin küçük bir çocuğun gördüğü ve duyduğu nesneleri kendiliğinden etiketlemesi kendisine göre bir isim vermesi; Yolda gördüğü kornaya basan bir araca "düt düt" demesi kendiliğinden olan kavramlara örnektir. 

Kendiliğinden olmayan kavram ise çocuğa ilerleyen dönemlerde ebeveynleri tarafından "araba" olarak öğretilmesi.

Günlük ve Bilimsel Kavramlar

 Günlük Kavramlar : Çocukların okul dışındaki yetişkinlerle etkileşimi sonucu ortaya çıkan ve günlük yaşam bağlamında gelişen kavramlardır. 

  Bilimsel Kavramlar : Belirli bir bilim dalıyla okulda öğretilir, uygun biçimde tamamlanır, sistematik yönden aşamalı yapıdadır, mantıksal düzen içinde sunulur. (3)

KAYNAKÇA 

1- https://fdegirmencioglu.wordpress.com/tag/somut-ve-soyut-kavramlar/ 

2- http://ozerheybeli.blogspot.com.tr/2016/04/kavram-turleri.html

3- http://betulsen6.blogspot.com.tr/2016/04/kavram-turleri.html

4-https://tr.wikipedia.org/wiki/Kavram 

KAVRAM HARİTASI

ÖĞRENME STİLLERİ

   Öğrenme stili; öğrenenin algılama, düşünme, hatırlama ve problem çözme şekillerini temsil eden bilgiyi işleme alışkanlıklarıdır.

   Öğrenme stili ‘bireylerin bilgiyi işleme ve düzenlemede ya da çevresel uyarıcılara verdikleri tepkilerde farklı yollar kullanmaları’ (Newby, Stepich, Lehman ve Russell, 2000); “öğrenenlerin çevresini algılama, bilgiyi işleme, çevresi ile etkileşim kurma ve tepkide bulunmada kullandığı tercihleri belirleyen özellikler” (Şimşek, 2002), her bir öğrencinin yeni ve zor bilgiyi öğrenmeye hazırlanırken, öğrenirken ve hatırlarken farklı ve kendilerine özgü yollar kullanmasıdır (Dunn ve Dunn, 1993) biçiminde tanımlanmaktadır.(1)

   Öğretim gerçekleştirceğimiz bireylerin öğrenme sitillerini bilmemiz hazırlayacağımız öğretim tasarımında yol gösterici olacaktır. Bireylerin bilişşel, duyuşşal, fiziksel ve sosyal özelliklerini bilmek de en büyük yol göstericilerimizdendir.  Bireyler bir konuyu algılamaya,  anlamaya ve kullanmaya çalışırken farklı yollar izlerler. 

  İnsanlar genellikle dört yoldan öğrenirler.
1.Görsel
2.İşitsel
3.Kinestetik
4.Sosyal
Sosyal öğrenme stili son zamanlarda ortaya çıkarılmış ve bu öğrenme stiline ilişkin uygulamalar geliştirilmiştir. Öğrenme stilleri üzerine yapılan araştırmalar sonucunda insanların %73 ünün en az iki öğrenme stilini de kullandığını ortaya çıkmıştır. Öğrenme stillerinden en az birine sahip olanların oranı oldukça azdır.
(2)

GÖRSEL ÖĞRENME

    Görerek ve okuyarak öğrenmeyi tercih ederler. Kendi kendine okuyarak öğrenirler. Renkli şeyleri, grafik ve haritaları tercih ederler.

* Görseller, özel yaşamlarında genellikle düzenli ve titizdir.

* Karışıklıktan ve dağınıklıktan rahatsız olurlar.

* Dağınık bir masada çalışamazlar, önce masayı kendilerine göre düzenlerler daha sonra çalışmaya başlarlar. 

* Kalem, silgi, kalemtıraş gibi araçlar için sıra veya masada kendilerine göre yerler belirlerler ve bu araç gereçleri hep bu yerlerde tutarlar. 

* Çantaları dolapları her zaman düzenlidir. 

* Yazmayı sevmeseler bile defterlerini düzenli ve itinalı kullanırlar. 

* Defterlerinin köşeleri kıvrılmaz, kıvrılırsa da ataç takarak bu kıvrılmayı önlemek için gayret gösterirler. 

* Görsel sanatlar, edebiyat, yaratıcı yazı çalışmaları ve deneme tarzında yazılmış olan edebi eserler ilgilerini çeker. 

* Konu anlatımı veya bir olayın anlatımındansa yazılı olarak verilmesini tercih ederler. 

* Okudukları ve yazdıkları metinlerde yazım, noktalama ve diğer dilbilgisi kurallarına duyarlıdırlar. Bu özelliklerinden dolayı evde büyükleri, okulda öğretmenleri tarafından takdir edilirler. (3)

İŞİTSEL ÖĞRENME

  İşiterek, dinleyerek ve tartışarak öğrenmeyi tercih ederler.

* İşitseller, küçük yaşlarda kendi kendilerine konuşurlar. 

* Ses ve müziğe duyarlıdırlar. 

* Sohbet etmeyi, birileri ile çalışmayı severler. 

* Yabancı Dil öğreniminde (konuşma ve dinleme becerilerinde) başarılıdırlar. 

* Kendi kendine konuşmaları nedeniyle öğretmeni dinlemekte zorlanabilirler bu özellikleri nedeniyle işittiklerini daha iyi anlama özelliklerine rağmen bu şanslarını kaybederler. 

* Gözle okuma esnasında hiçbir şey anlayamayabilirler. Bu nedenle okurken dudakları oynar sesli okurlar. 

* Desteklemek için en azından kendi kulağının duyabileceği bir sesle okumalarına izin verilmelidir.  * İşittiklerini daha iyi anlarlar. Daha çok konuşarak, tartışarak öğrenirler. Bilgi alırken dinlemeyi okumaya tercih ederler. 

* Tempolu ve ahenkli konuşurlar. 

* Olay ve kavramları birinin anlatması ile daha iyi anlarlar. 

* Grup ve ikili çalışmalarda konuşma ve dinleme olanakları olduğu için iyi öğrenirler.

* Hatırlamak istediklerini, birisi kendilerine anlatıyor ya da söylüyormuş gibi işiterek hatırlarlar.(3)

KİNESTETİK ÖĞRENME

  Bazılarının aklında hareket enerjisi daha iyi kalır. Bunlar öğrenecekleri şeylerle fiziksel temas kurarak, yaparak öğrenirler; tacdil, kişinin el ile duyumsamasına dayanır. Kinestetik gezme, pandomim, vs.yi kapsar.

* Dokunsallar oldukça hareketli olur ve hareket halinde öğrenirler. 

* Tahtayı silmek, pencereyi açmak, kapıyı örtmek, tebeşir getirmek hep onların görevi olsun isterler. * İlgi odağı olmaktan hoşlanırlar. 

* Uzun müddet oturduklarında ve hareketsiz kaldıklarında zorluk çekerler. 

* Tahta-tebeşir-anlatım ders işleme sisteminden en az yararlananlar onlardır. Bu nedenle, “yaramaz” ve “tembel” olarak tanımlanabilirler. 

* Dikkatlerini çekmek için dokunmak ve temas önemlidir. 

* Öğrenebilmeleri için yaparak-yaşayarak öğrenme dediğimiz öğrenme tekniklerinin uygulanması faydalıdır. 

* Sosyal ortamlarda canlılık ve hareketlilikleriyle dikkat çeker; insanlara yakın dururlar. Kısa, öz, dokunarak, jest/mimiklerle ve hareket ederek konuşurlar.(3)

SOSYAL ÖĞRENME

  

 Bazı öğrenciler başkalarıyla sosyal etkileşim halindeyken daha iyi öğrenirler. Grupla çalışma, ortak projeler geliştirme bu öğrencilere uygun öğrenme stilleridir.

KAYNAKÇA

1-http://ogta.net/lesson/ogrenen-ozellikleri-ders-notlari

2-http://www.egitimsokagi.com/Konu-ogrenme-stilleri--8095.html

3-https://ismetcabuk.blogspot.com.tr/2010/09/ogrenme-stilleri-ve-calsma-yontemleri.html

Genel bilgi edinilen kaynak: 

http://mebk12.meb.gov.tr/meb_iys_dosyalar/35/16/964077/dosyalar/2013_10/10115511_ogrstil.doc

İHTİYAÇ TÜRLERİ

  İnsanda yokluğu hissedilen ve giderilmedisi durumunda haz veren, giderilmesi için çaba gösterilen, giderilmediği zaman üzüntü veren duyguya ihtiyaç denir.

  İnsanlar yaşamlarını devam ettirebilmek için yemek, içmek, barınmak, giyinmek gibi temel ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla belirli bir çaba içerisine girerler. Acıktıkları zaman bir şeyler yemek, susadıkları zaman su içmek, üşüdükleri zaman ısınmak, açıkta kaldıkları zaman barınmak, çalışmaktan yorulunca dinlenmek, boş kalınca eğlenmek, korktukları zaman korunmak isterler. Bunlara daha yüzlercesi eklenebilir. İnsan ihtiyaçlarının bir kısmı zamanında karşılanmazsa “acı hissi” verir ya da “üzüntü” veya “kaygı” duyulmasına yol açar. Bir kısmı ise kendini aynı şiddette hissettirmez, fakat karşılandığı zaman “sevinç hissi” verir ya da “zevk” veya “gurur” duyulmasına yol açar.(1) 

  

  Eğitimde ihtiyaç da yukarıdaki  tanımlara benzer şekildedir. Eğitimde ihtiyaç beklenen koşullar ile varolan koşullar arasındaki farktır. Fark ne kadar küçük olursa ihtiyaç o kadar düşüktür. Biz öğretim tasarımcıları ise mevcut performansın istenilen performansa ulaşıp ulaşmadığıyla meşgul oluruz. 

  Altı tür ihtiyaç vardır;

1-Normatif İhtiyaçlar

2-Karşılaştırmalı İhtiyaçlar

3-Hissedilen İhtiyaçlar

4-İfade edilen İhtiyaçlar

5-Önceden Tahmin Edilen İhtiyaçlar

6-Acil İhtiyaçlar

NORMATİF İHTİYAÇLAR

 Hedef kitlenin ulusal bir standartla karşılaştırılmasıyla belirlenir. Hedef kitleden beklenilenlerle yapabildikleri arasındaki farktır. 

  Örneğin; okuyan bir birey sayılabilmemiz için  uzamnlar en az 4 kitap okumamız gerektiğini söylüyor. Eğer biz iki kitap okuyorsak okuyan birey sayılmıyoruz ve okuyan birey sayılmak için ayda 2 kitap daha okumaya ihtiyacımız var demektir. Bu ihtiyacımız normatif ihtiyaçtır.

KARŞILAŞTIRMALI İHTİYAÇLAR

 Normatif ihtiyaçla benzer yapıdadır. Farkı ise ulusal düzey ile değilde aynı özelliklerdeki bir grup ile karşılaştırılmasıdır. Yapılabilenlerin grubun yaptıkları ile farkları karşılaştırmalı ihtiyaçtır. 

  Örneğin iki farklı gruba ingilizce kompozisyon yazma ödevi veriyoruz. Birinci grupta kullanılan ortalama ingilizce sözcük sayısı 400 iken diğer grupta kullanılan ingilizce sözcük ortalaması 200 oluyor. Bu durumda ikinci grubun kullanılan 400 sözcüğe ulaşmak için 200 ingilizce sözcüğe ihtiyacı oluyor. 

HİSSEDİLEN İHTİYAÇLAR

Bireysel istek ya da ihtiyaçlardır. Kişi kendisi belirler. Amaç daha iyiye ulaşmaktır. Bireysel ihtiyaçları belirlemenin en iyi yolu anketler ve kişisel görüşmelerdir. 

   Dediğimiz gibi kişiler kendisi belirler. Mesela Benim ihtiyacım iyi bir meslek sahibi olmakken annemin ihtiyacı daha güzel bir ev olabilir. Arkadaşımın ihtiyacı günde 10 saat uyumak olabilir. Kişilere göre şekillenir ve önem sırası kazanır.

İFADE EDİLEN İHTİYAÇLAR

Bradshaw(1972) ifade edilen bir ihtiyacı, hissedilen ihtiyaçların eyleme dönüştürülmüş hali olarak tanımlar.İnsanlar çoğunlukla, ifade edilen ihtiyaçların giderilmesiyle ilgilenir.(Burton&Merill,1991) (2)

  Örneğin kilo vermek isteyen bir birey araştırmalar yapar, neler yapması gerektiğini belirler. İlk olarak yapması gerekenlerden birisi spor salonuna gitmek olduğuna karar verir. Spor salonuna kayıt yaptırması ifade edilen ihtiyaç türüdür.

ÖNCEDEN TAHMİN EDİLEN İHTİYAÇLAR

Gelecekle ilgili varsayımlarla ilgilidir. Gelecekte oluşabilecek durum, değişebilecek sistem ve gerçeklerli belirleyip bu duruma yönelik yapılması gerekenlerdir. 

  Örnek verecek olursak yurt dışına  çıkmak isteyen bir insan düşünelim. Gideceği ülke hakkında  araştırmalar yapması ve en önemlisi gideceği ülkedeki konuşulan dili öğrenmesi önceden tahmin edilen ihtiyaçtır. İletişim kuramamasının ona zarar verceğini düşünmüş ve dili öğrenme çabasına girmiştir.

ACİL İHTİYAÇLAR

    Etkisiyle önemli sonuçların ortaya çıkmasına sebep olan olumsuzluklar veyahutta başarısızlıklar olarak tanımlanabilir.(3)

 Genellikle nadir oluşurlar.

 Örneğin arabayla uzun yolculuktayken arabanın tekeri patlıyor. O gün içinde yanımıza yedek teker almamış olalım. Bu durumda tekere olan ihtiyacımız acil ihtiyaçtır. Tekerin patlayacağını tahmin edip yanımıza yedeğini almış olsaydık da önceden tahmin edilen ihtiyaç olacaktı.

KAYNAKÇA

1-http://ebadersleri.com/ihtiyac-nedir/

2-http://gizemnr.blogspot.com.tr/2016/03/ihtiyac-turleri.html

3-http://alperenfisne.blogspot.com.tr/2016/03/ihtiyac-turleri-nelerdir.html

Fikir edinilen genel kaynakça: http://ogta.net/course/ihtiyac-belirleme-ve-analizi

  

DAVRANIŞÇI YAKLAŞIM

  Ben bu hafta  davranışçı yaklaşım konusu üzerinde durmak istiyorum. Davranışçı yaklaşım gözlenebilir ve ölçülebilir gerçeklerden bilgi edinir. 

  Öğrenme ile ilgili ilk deneysel araştırmalar 20. yüzyılın başlarında Thernikei Rusya, Pavlov ve Watson tarafından hayvanlar ve insanların laboratuarda farklı durum karşısında verdikleri davranışlara ilşkin çalışmlarla başlamıştır. 

  Odak nokta insan ve hayvanların davranışları olduğu için 'davranışçı yaklaşım kuramı' denilmişitr.

Davranışçılar öğrenmeyi uyarıcı ile davranış arasında bağ kurma işi olarak görmektedirler. Uyarıcı, organizmayı harekete geçiren iç ve dış olaylardır. Duyduğumuz bir ses, gördüğümüz bir ışık, resim, aldığımız tat bizim için birer uyarıcıdır. Uyarıcılar organizmayı etkileme gücündedir. Bir uyarıcı karşısında organizmada meydana gelen fizyolojik ya da psikolojik değişme, davranım ya da tepki olarak adlandırılır.

 Davranımların bir araya gelmesiyle oluşan eylem ise davranış olarak nitelendirilir. Davranışçılara göre davranış değişmesine neden olan üç temel öğrenme süreci vardır. Bunlar: “klasik koşullanma”,”edimsel koşullanma” ve “gözlem yoluyla öğrenme”dir. Klasik koşullanma kuramına göre birey doğal olarak bir uyarıcı karşısında gösterdiği tepkiyi, tepkiye neden olan uyarıcıdan hemen  önce gelen bir uyarıcıya da göstermeyi öğrenebilir. Ancak bu tip öğrenmeler genellikle rastlantısal olarak meydana gelmektedir. Bu nedenle eğitim programında uygulamak oldukça güçtür.(1)

  Edimsel koşullanma kuramında ise insan ve hayvanlar davranışlarını, davranış sonucuna göre belirler. Davranış sonucu olumlu olursa davranışın tekrarlanma olasılığı yüksektir. Eğer sonuç olumsuz olursa davranış birkaç tekrar bile gerçekleşmeyebilir. 

   

  Bir davranışa onlar için güzel sonuç verilirse bu duruma olumlu pekişitrme, kötü sonuç verilirse olumsuz pekiştirme denir.

Davranışçılık anlayışına göre öğrenme, uyaran-tepki bağının oluşması ve bu bağın pekiştireçlerle güçlendirilmesi süreci olarak ele alınmaktaydı. Bu yaklaşımın en büyük eksiği yalnızca öğrencinin edimi üzerinde durması, edimin nedenleri, uyaran-tepki bağı oluşurken olup bitenler üzerinde durulmamasıydı. Davranışçılar öğrenmenin gözlenemeyen kısmı ile ilgilenmiyordu. Öğrencinin anlayıp anlamadığı da pek dikkate alınmıyordu. Buna göre, öğreticiler öğrencinin neyi, ne zaman ve nasıl öğreneceğine karar verir ve genellikle onların sessiz, pasif durdukları bir süreçte onlara bildiklerini aktarırlardı. Daha sonra yapılan sınavlarda öğrenciden kendisine aktarılanları tekrarlaması istenirdi. Bu yüzden davranışçılık akımı, yüzyılın başından beri aktif öğrenme düşüncesinin yayılmasındaki gecikme nedenidir.(2)

  Davranışçı yaklaşımın savunucuları öğrenme içeriğinin nasıl tasarlanması gerektiğinden çok çevre koşullarının nasıl düzenlenmesi gerektiğinin daha önemli olduğunu savunmuşlardır (Saettler, 1990). Ancak bu yaklaşıma yönelik eleştiriler incelendiğinde; sadece gözlenebilir ve ölçülebilir davranışları dikkate alınması, zihinsel süreçlerin göz ardı edilmesi; insan ve hayvanların öğrenme süreçlerini benzer sınıfta değerlendirilmesi negatif bir durum olarak ortaya çıkmaktadır. Ayrıca, sadece gözlenebilir ya da ölçülebilir davranışları dikkate almaları soyut kavramların nasıl öğrenildiğine ilişkin soruları gündeme getirmektedir. Bu açıdan bakıldığında da davranışçı kuramı benimseyen kuramcıların, dil gelişimini açıklayamadıkları görülmektedir.(3)

KAYNAKÇA

1-) http://www.genelbilge.com/davranisci-yaklasim.html/

2-)http://davraniscilikkurami.blogspot.com.tr

3-)http://ogta.net/wp-content/uploads/2016/03/Böte-Nedir-Nasıl-Tanımlanır-Okul-Müzesiyle-Başlayan-Serüvenden-İnsan-Performans-Teknolojilerine-Uzanan-Yolculuk.pdf